παιδαγωγικό πείραμα

πέμπτη πρωί, ώρα 9 παρά. το μάθημα αρχίζει στις 9, άντε πάντα τηρώ το ακαδημαϊκό τέταρτο, το έχω μάθει πλέον.

είσαι για ένα θεατρικό; λέω σε μια πιτσιρδέλα. της απέσπασα να συγκατανεύσει.

μπήκα στην αίθουσα, τα παιδιά ήταν λίγα, υπήρχε και απεργία των μέσων μεταφοράς.

καλημέρα. έχετε σας παρακαλώ την καλοσύνη να βγείτε για δυο λεπτά έξω και να περιμένετε; είπα στα παιδιά. όσο για σας, και στράφηκα στη συνενοημένη φοιτήτρια, εσείς παρακαλώ να μείνετε, έχουμε να ξεκαθαρίσουμε κάτι.

τα παιδιά βγήκαν και περίμεναν.

εμείς μέσα αρχίσαμε τις φωνές,. πρώτη εγώ δλδ, και τι αυτό, και γιατί το κάνατε, και ξέρετε ποια είμαι γω, και μπαμ και μπουμ, και 'διαμαρτύρομαι κυρία, πώς τολμάτε, μα ασκείτε βία', μα δεν είναι δυνατόν, κλπ κλπ κλπ μην τα πολυλογώ.

το πράγμα βάστηξε δυο τρία λεπτά.

ΚΑΜΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΑΠΌ ΤΑ ΠΑΙΔΙΆ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΕΞΩ.

ανοίξαμε την πόρτα.

ρώτησα: δεν ακούγατε τίποτα;

-φανταστήκαμε ότι το κάνατε αστεία.

- κι αν μου τη βίδωνε, κι όντως το έκανα στα σοβαρά;

κλειστή πόρτα.

είχαμε λίγο λιβύη. μέτά η πόρτα έκλεισε. μετά είχαμε λίγο ιαπωνία.

τώρα ξαναέχουμε λίγο λιβύη. μετά η πόρτα θα κλείσει, θα δούμε κάτι άλλο.

Η ΠΑΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΘΑΙΝΕΤΑΙ ΝΩΡΙΣ. ΠΟΛΥ ΝΩΡΙΣ.

ΕΝΣΤΕΡΝΙΖΕΤΑΙ.

ΟΧΙ Ως ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΥΣΗ.

ως απανθρακωμένη, νεκρή φύση, που την κοσμούν οι φιλτραρισμένες πληροφορίες και οι κλειστές πόρτες.

μαθαίνουμε την παθητικότητα, την αμηχανία, τη σιγουριά ότι ο κόσμος εξελίσσεται χωρίς εμάς.

το τείχος της Κωνσταντινουπόλεως. της Κωνσταντινούπολης. της ΚΠ.

όταν πριν εκατοντάδες χρόνια παρίστανα τη σοβαρή φοιτήτρια, παρακολουθούσα το μάθημα του μοσσέ, βυζαντινής φιλολογίας.
φυσικά, ο μοσέ 99 φορές στις 100 στο μάθημα αυτό έκανε κείμενα κάποιου που έχω αγαπήσει πολύ, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.
μια μέρα, τελείως απελπισμένη, καθότι δύσκολα τα ελληνικά του γρηγορίου για μένα, του λέω: κύριε καθηγητά, δεν καταλαβαίνω τίποτα! γιατί πράμα μιλάει εδώ;
η συζήτηση γινόταν στα γαλλικά.
ο μοσέ, εντελώς μοσέ, μου λέει με το δικό του στυλ:
'ντεσπινίς!!! ντεν καταλαβαίνετε! θα σας δείξω!' (στα ελληνικά)
σκύβει λοιπόν στην τσάντα του. ηλικιωμένος ων, με το χαρακτηριστικό κουστούμι του καθολικού ιερέα με το άσπρο κολλάρο, σκύβει στην τσάντα του, μόνο που δεν μπήκε ολόκληρος μέσα!
έψαχνε με αφέλεια, αθωότητα, σχεδόν τρέλα, ψελλίζοντας κάτι όπως 'με ντι ντονκ, ου εζ μι σελα', 'α! ενφίν! ζ'αι τρουβέ!'
θριαμβευτικά και αναψοκοκινισμένα σηκώνεται και μου λέει:
-να αυτό που δεν καταλαβαίνετε!
και μου δειχνει μια καρτ ποστάλ με έναν αυτοκινητόδρομο!!!!
...
τρελάθηκα, κι είπα από μέσα μου: τέλος πάντων, τρελός είναι, ας το πάρω απόφαση.
κοίταξα με απέχθεια τον αυτοκινητόδρομο στην κάρτα.
κοίταξα και τον καθηγητή, μόνο που δεν ξεστόμισα 'περαστικά σας'...
απτόητος ο μεγάλος μοσέ, γύρισε και μου είπε:
να, αυτό μένει από το τείχος της ΚΠ που αναφέρει το κείμενό σας 'ντεσπινίς'!
πέρασαν χρόνια μέχρι να καταλάβω πόσο μαγικά δίδασκε ο μοσέ.
στην αρχή δεν καταλάβαινες πού σε πήγαινε. μετά ένιωθες ευγνωμοσύνη, γιατί πάντα σε πήγαινε σε βατά, συγκεκριμένα σημεία, και πάντα δρούσε σαν πυροσβέστης σε κάθε ερωτηματικό.
στο τέλος, ξέρετε πώς με εξέταζε; πρώτα τον απασχολούσα με δικές μου ερωτήσεις. μετά με ρώταγε τα δικά του και έπαιρνα ένα συμβολικό βαθμό που ήταν κοντά στο άριστα.
όχι γιατί ήμουνα άριστη. μα γιατί του άρεσαν οι ερωτήσεις, πιο πολύ από τις απαντήσεις.
μ' αυτή του την αγάπη με έμαθε πιο πολλά πράματα, παρά με τις απαντήσεις, τις τόσο σοφές, που έδινε. να κάνεις χώρο σε ένα παιδί.
πόσο θα ήθελα να το κάνω κι εγώ αυτό...

βαθμοί, μαθητευόμενοι, δάσκαλοι

λάθος το λέω.
αυτές οι τρεις λέξεις είναι δύο.
δύο, γιατί οι δάσκαλοι συνεχίζουν να είναι μαθητευόμενοι, αν είναι κάπως δάσκαλοι, μέχρι το τέλος της ζωής τους. μετά πεθαίνουν και είναι κούτσουρα ξερά που τα χώνουν στη γη ή στη φωτιά, όπως κι όλους τους άλλους.
είχα εκμανεί πριν μερικά χρόνια με τον καθηγητή φυσικής της κόρης μου στο λύκειο.
πώς είναι δυνατόν η κόρη μου να είναι πάνω από το μέσον όρο της τάξης, που αναφερόταν στον έλεγχό της, και να έχει 7 στα είκοσι;
σημαίνει ότι η τάξη δεν είχε κανένα επίπεδο, κι ο καθηγητής που μπαινόβγαινε για κάμποσους μήνες δεν είχε βοηθήσει καθόλου αυτά τα παιδιά. κατ' εμέ, μια τάξη πρέπει να έχει τουλάχιστον μέσον όρο γύρω στο δέκα. αλλιώς, συναγερμός.
ή ο καθηγητής κάνει ανάρμοστο μάθημα, ή τα παιδιά χρειάζονται επειγόντως υποστήριξη από το ίδιο το σχολείο. ο μέσος όρος της τάξης της άννας ήταν γύρω στο 6!!!! στα 20!!!!
απαράδεκτο.
φέτος είχα μια τάξη πρωτοετών.
δεν εννοούμε αμφιθέατρο, μια τάξη-τάξη. επαφή προσωπική νομίζω καλή, ησυχία στο μάθημα, και ομολογουμένως, ανέπτυξα συμπάθειες με κάμποσα απ' αυτά τα παιδιά, χωρίς να ρωτάω καν ονόματα, αφού ξέρω ότι θα τα ξεχάσω. το βλέμμα τους όμως, μένει παρόν ακόμα και τώρα που γράφω γι' αυτά.
εξετάσεις εξαμήνου το φλεβάρη. διορθώνω και μένω άναυδη: ένα μόνο δεκάρι, 2 εννιάρια, 1 οχτάρι, και πλήθος 2, 3, 4...
οι εξετάσεις μου προσπαθούν να είναι δίκαιες: είναι πολλές ερωτήσεις (φέτος ήταν 74), στις οποίες πρέπει να απαντήσουν τουλάχιστον στις μισές για να πάρους πέντε στο δέκα, όπου συμπεριλαμβάνεται όλη η ύλη του μαθήματος (έτσι δεν έχει 'έμαθα σος, μου έτυχε, οκ). οι ερωτήσεις είναι απλές, 'κάπως' πολλαπλής επιλογής, άλλες με αναφορά αιτιολόγησης, άλλες που απαιτείται κάποια ανάπτυξη, το πολύ δέκα γραμμές. έτσι μπορεί να εκτιμηθεί κάθε είδους μελέτη, από την πιο επιφανειακή, που αμείβεται αν έχει αφήσει λιγη μνήμη, μέχρι την πιο έξυπνη μελέτη, που διεκδικεί προσωπικές τοποθετήσεις κλπ.
στεναχωρήθηκα και ελέγχθηκα. σκέφτηκα προς στιγμήν: αποτυχία το μάθημα. προσπαθούσα όμως να βρω το γιατί; και πέρσι σε πρωτοετείς παρόμοια πράματα δίδαξα και εξέτασα αρκετά καλά ως αποτέλεσμα. φέτος γιατί;
πώς θα τα κοιτάξω αυτά τα παιδιά, που τα έχω και στο δεύτερο εξάμηνό τους;
στα δυο μαθήματα που έχουν 'αρχίσει' το δεύτερο εξάμηνο, έκανα κουβέντα μαζί τους.
βγήκε στην επιφάνεια ένα πρόβλημα συνενόσησς: έγραφαν την ίδια μέρα δυό μαθήματα: ένα μάθημα σύγχρονης ιστορίας, και το δικό μου (εισαγωγή στο ισλάμ). αυτό επίσης που μου έκανε εντύπωση είναι ότι κανένα παιδί δε διαμαρτυρήθηκε.
άρα, αν είσαι δάσκαλος και θες να μάθουν τα παιδιά, δε φροντίζεις μόνο το μάθημα. τη σχέση με τους απέναντι. προσέχεις και τα 'περί το μάθημα', είτε είσαι πανεπιστήμιο, είτε μέση, είτε βασική εκπαίδευση: είναι δυνατόν ένα μάθημα στη βασική ή μέση εκπαίδευση να γίνεται μόνο τις τελευταίες ή τις πρώτες ώρες; δεν είναι σωστό.
είναι δυνατόν στο πανεπιστήμιο να συμπίπτουν οι ώρες διδασκαλίας μεταξύ μαθημάτων που απευθύνονται στην ίδια ομάδα φοιτητών; είναι σαν να λέμε στα παιδιά: 'έλα τώρα, ξέρεις, ούτως ή άλλως η διδασκαλία δεν είναι υποχρεωτική, ένα από τα δύο θα το χάνεις'.
όπως επίσης δεν μπορεί να είναι δυνατόν να βάζεις στο πρόγραμμα του φοιτητή 12 ώρες παρακολούθηση την ημέρα. φυσικά με το ίδιο σκεπτικό, να κάνει ο φοιτητής την επιλογή απόρριψης. πρέπει να απογορεύεται δια ροπάλου, γιατί δωδεκάωρη εργασία δεν απαιτείται και απαιτείται να μην πραγματοποιείται από κανέναν. πρέπει όσοι καταρτίζουν το πρόγραμμα να έχουν στο νου τους μια ανθρώπινη στοιχειώδη υποδομή ανάπαυλας προς το μεσημέρι, έστω κι αν αυτό είναι ένα μισάωρο, αφενός, και να μην είναι πάνω από τρία, τα τρίωρα μαθήματα της ημέρας.
βασικό θέμα για να ενθαρρύνεις την παρακολουθηση της διδασκαλίας.
κι οι εξετάσεις; θα πρέπει να είναι τέτοιες που να επιτρέπουν κάποιο χρόνο μελέτης.
αυτό είναι δημοκρατικό για τους φοιτητές, άρα απαραίτητο, όπως και άλλα.
μιας όμως και μιλάμε για δημοκρατία, να αναφέρουμε και το εξής:
πώς αξιολογείται ένα μάθημα;
γνωρίζετε μερικοί ίσως ότι ένα μάθημα τώρα πια, στην εποχή παγκοσμιοποίησης, πρέπει να έχει έναν αριθμό διδακτικών μονάδων, ώστε σε περιπτώσεις εράσμους, μετεγγραφής, κλπ, να μπορεί να αναγνωρίζεται από το ένα πανεπιστήμιο στο άλλο, για το καλό της κινητικότητας του φοιτητή.
μερικοί τολμάνε να δώσουν έναν αριθμό μονάδων με βάση όπου χωράει και αρκετή υποκειμενικότητα: όχι μόνο ώρες διδασκαλίας, όχι συζήτηση μεταξύ των ωρών διδασκαλίας και της ύλης που πρέπει να καλύπτει το συγκεκριμένο μάθημα (πχ τί μονάδες να έχει ένα μάθημα χειρουργικής σε σχέση με ένα μάθημα εισαγωγή στο ισλάμ; καμία, μα, αν εγώ στο μάθημα 'εισαγωγή στο ισλάμ' ζητάω γνώση από 30 σελίδες, ενώ ο άλλος συνάδελφος με το μάθημα 'εισαγωγή στο τάδε' ζητάει γνώση από 3000 σελίδες, κι αυτό άδικο δεν είναι; δεν πρέπει να συζητηθεί πριν την κατάρτιση των μαθημάτων; δεν πρέπει να υπάρχουν στόχοι, συζήτηση μεταξύ των διδαασκόντων και των φοιτητών για να υπάρχει μια σφαιρική αντιμετώπιση και μια κοινή πορεία εξέλιξης της γνώσης για το ενδεικτικό πρόγραμμα σπουδών του κάθε εξαμήνου; να υπα΄ρχει δλδ μια ΒΑΣΗ κοινής αποδοχής με μέριμνα για όλους;
κι όχι μια ατάκα τύπου 'υπάρχουν μαθήματα που απαιτούν περισσότερο διάβασμα'.
δλδ; αν πω εγώ: προσοχή, είμαι ο πάπας! τα μαθήματά μου είναι έτσι και γιουβέτσι
κι ένας άλλος πει: ε, εγώ δεν είμαι ο πάπας, αλλά, όσο να'ναι, ε, πρέπει να διαβάσουν και λίγο οι φοιτητές...
τότε τι γίνεται; οι διδακτικές μονάδες γίνονται παπικές και πολλές στο ένα, φτωχές και δημοκρατικές στο άλλο; μάλλον το θέμα θέλει σκέψη...
γι' αυτό λέω: μαθαίνω από τα παιδιά, πόσο πιο μεγάλο είναι το θέμα της διδασκαλίας από τις ώρες στην τάξη.
είμαι μαθητευόμενος μάγος. ένας φτωχός χάρι πότερ, ανώνυμος, και αποφασισμένος να πάω τώρα να γράψω τι στο καλό τους είπα χτες και προχτές. με μαθαίνουν πολλά τα παιδιά.
θά 'ρθει και ο προκόπης το σαββατοκύριακο να μελετήσουμε μαζί το η-τάξη. αξίζει τον κόπο.
καλημέρα.

Ησύχασε, εφιάλτης ήταν. -Ναι, αλλά ήταν πραγματικός. αφιερωμένο στους 'πανελλαδίτες 17 άνω'...

σαν τις πανελλαδικές, το γαλλικό μπακ.
η πιτσιρδέλα, τελειώνει ημέρα δευτέρα, ίσως χαμογελαστή τις γραπτές εξετάσεις και παραδίδει την κόλα της.
το βράδυ της ίδιας μέρας, η επιτροπή τηλεφωνεί, επειδή δεν υπάρχει η κόλα της μαθήτριας ΔΛΔ ΔΕΝ ΤΗΝ ΒΡΙΣΚΟΥΝ (έχει ξεκολ-λήσει από αυτήν), αναγκάζουν τη μικρή να ξαναδώσει εξετάσεις μόνη της, σε μια αίθουσα, την τετάρτη!!!!
ελάτε στη θέση του παιδιού, μια κοπελίτσα που έχει ξεπατωθεί στο διάβασμα, και της ζητούν να ξαπαπεράσει εξετάσεις!
τελικώς, άλλο τηλέφωνο στο σπίτι της, τετάρτη βράδυ!
η κόλα βρέθηκε!
δε χρειαζόταν να ξαναδώσει εξετάσεις,....

τι ιστορία!

τι θα γινόταν αν αυτό συνέβαινε στη χώρα μας;
ερώτημα.
απάντηση: ίσως να συνέβαιναν και χειρότερα πράγματα, ή καλύτερα...

την ιστορία αυτή μπορεί να τη δει κανείς από πολλές πλευρές.
1. πανελλήνιες ή και μπακ σημαίνει άγριο στρίμωγμα της άγριας εφηβείας.
σημαίνει 'διανοητική καταστολή', 'σωματική εξάντληση' -λόγω απόρριψης του σώματος που ενώ μεγαλώνει πρέπει να ιδρώνει πάνω σε μια καρέκλα, αντί να κολυμπάει, να φλερτάρει στην εποχή του, να ταξιδεύει, να επισκέπτεται μουσεία, να παίρνει μέρος σε δρώμενα της κοινωνίας με την καθοδήγηση του σχολείου του. παιδ-αγώγηση προς μια αναπτυγμένη ενηλικίωση.
ξέρω, λέω περίπου βλακείες, διότι οι αντιρρήσεις είναι σωστές, λογικές, κλπ.
ναι, σίγουρα. αλλά επίσης σίγουρα το θέμα 'εφηβεία και καθήλωση' είναι ζωτικό.
2. αν είναι δυνατόν ένα παιδί να ξαναπερνάει ένα τόσο μεγάλο στρες, έτσι, για το τίποτα. επειδή το είπε η επιτροπή που έκανε λάθος χειρισμό σε κάποιο σημείο. διότι ακόμη κι αν σκεφτούμε ότι η πιτσιρίκα δεν υπέγραψε κάτι κλπ, επιτροπή δεν είναι η πιτσιρίκα, η επιτροπή είναι εκεί για να τσεπώνει λεφτά ΕΠΕΙΔΗ επωμίζεται και μια κάποια ευθύνη.
αν αυτό το κοριτσάκι υπέφερε από καρδιά ή διαβήτη ή κατάθλιψη ή κάτι άλλο, ΠΟΎ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ;
3. αν εγώ που είμαι μια ζάπλουτη διαπλεκόμενη, μίζαρα στο να χαθεί ένα γραπτό για να ξαναγράψει η κορούλα μου εξετάσεις μοναχούλα της και σε συγκεκριμένα θέματα;
αυτό είναι ένα γνήσια ελληνικό σενάριο. βαστάω τα πνευματικά δικαιώματα για τηλεοπτικό σίριαλ.
(μετά το 'αγρότης μόνος ψάχνει', θα έρθει η φοβερή εκπομπή, με παραγωγό την άμπτθα 'γονιός με παιδί υπονομεύει πανελλήνιες'! ετοιμάστε τα τζιμπιτζάκια που έχετε στην αποθήκη σας)...

υπάρχουν και άλλα σενάρια.


να διηγηθώ τώρα και μια σχετική πραγματικότητα.
δε θα πω ονόματα που θα φέρω σε δύσκολη θέση, αλλά ό,τι ακολουθεί είναι όντως πραγματικό.

ακαδημαϊκό έτος 2002-2003.
χειμερινό εξάμηνο. εξετάσεις τον ιανουάριο-φεβρουάριο 2003, δε θυμάμαι καλά ποιο μήνα.
συνήθως δεν αργώ πολύ να παραδώσω βαθμούς. είναι όμως η χρονιά που αφόρητοι πονοκέφαλοι έχουν ήδη αρχίσει, όσο και να μην τους δίνω σημασία, καθυστερούν τη διόρθωση των γραπτών. τελικώς παραδίδω τα γραπτά με καθυστέρηση, μάρτη δλδ, και τέλη μαρτίου κάνω ρήξη ανευρύσματος εγκκεφάλου, το ξέρετε, το έχω διηγηθεί.
βγαίνω μάη από το νοσοκομείο, θυμάμαι, μεγάλο σάββατο εκείνης της χρονιάς, και μετά μπαίνω σε ένα διαμέρισμα με συνοδό, για να είμαι μακριά από θορύβους, προβλήματα κλπ. εκεί αποτελειώνω και το βιβλίο μου για τον άδωνη. δλδ, τα έχω τετρακόσια, όσο και τώρα (δλδ όλα είναι σχετικά, κι 'όλα είναι ένα ψέμα'΄, όπως λέει κκαι το λαϊκό άσμα...
μια μέρα μου φέρνουν εκεί την αλληλογραφία από το πανεπιστήμιο.
ανάμεσα σε όλα, και μια επιστολή μιας φοιτήτριας που αναζητά το βαθμό της από το αγγλικό τμήμα. έχει γράψει εξετάσεις και βαθμό δεν έχει πάρει.
είμαστε ιούνιο μήνα, έχει διασοθεί στο πανεπιστήμιο ότι κάτι πολύ σοβαρό συμβαίνει με την υγεία μου, κάτι στο κεφάλι, κλπ κλπ.
μόλις βλέπω αυτή την επιστολή, αναζωογονούμαι: θυμάμαι ότι όντως έχω διορθώσει ένα γραπτό, του έχω βάλει πέντε, αλλά το γραπτό αυτό δε φέρει ούτε όνομα φοιτητή, ούτε αριθμό μητρώου, ούτε τμήμα. ΔΕ ΦΕΡΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΠΟΥ ΝΑ ΛΕΕΙ ΠΟΙΟΣ ΤΟ ΕΓΡΑΨΕ. με είχε εντυπωσιάσει αυτό,, είχα κρατήσει ξεχωριστά το γραπτό.
(θυμηθείτε εδώ το ρητό 'ο θεός αγαπάει τον κλεφτη αλλά αγαπάει και το νοικοκύρη', είναι κκαταλυτικό στην ιστορία αυτή)
ζητώ να μου το φέρουν από το σπίτι, ξέρω, ώ του θαύματος! πού ξεξχωριστά το έχω φυλάξει, και βλέπω ότι ο γραφικός χαρακτήρας προς τη γραμματέα που ζητά το βαθμό είναι όντως ίδιος με το γραπτό που έχω βαθμοογήσει με πέντε.
επειιδή είμαι ένα φοβισμένο άτομο, και θέλω να κάνω ό,τι μπορώ πιο σωστά για να μη φορτώνομαι αυτές τις απαίσιες ενοχές μου, σχεδόν υπερήφανη, παίρνω τηλέφωνο τη γραμματέα του αγγλικού τμήματος, και της λέω:
-δεν είναι λάθος μου που δεν κατέθεσα βαθμολογία. έχω μπροστά μου ένα γραπτό με τον ίδιο γραφικό χαρακτήρα με την επιστολή που ζητάει βαθμολογία, μα δεν μπορούσα να το απευθύνω ούτε καν στο τμήμα σας, γιατί δεν έχει ούτε όννομα, ούτε τμήμα, ούτε καν αρ. μητρώου ώστε να ζητούσα από κάπου να βρεθεί ο κάτοχός του.
επειδή ακόμη δεν κυκλοφορώ, και μου είναι αδύνατον να έρθω εκεί, να σας στείλω μια επιστολή με το βαθμό; πέντε είναι.
-δεν μπορείτε, γιατί πώς θα βάλετε πέντε σε ένα γραπτό που δεν έχει όνομα.
- να συμπληρώσω εγώ το όνομα;
-όχι γιατί είναι παραποίηση εγγράφου, μου λέει πολύ σωστά καλή της ώρα η γραμματέας.
-και το παιδάκι τι θα κάνει; ρωτάω εγώ η ηλιθίως ηλίθια.
-θα ξαναδώσει σεπτέμβρη, δε δγίνεται τίποτε άλλο, μου λέει η άκαμπτη και πραγματικά ακριβοδίκαια γραμματέας, στην οποία χρωστάω πολλά, καλή της ώρα, τώρα εργάζεται σε μια άλλη μονάδα του πανεπιστημίου.
εντάξει.
η πιτσιρδέλα όμως, προφανώς μαθαίνει ότι έχει πάρει πέντε.
αμφιβάλλει προφανώς για τη δικαιότητα του πέντε.
νομίζει ότι έχω χάσει το γραπτό, και μάλλον επίσης νομίζει ότι πρέπει να είμαι ήδη φυτό.
ΠΡΟΦΑΝΕΣΤΑΤΑ ΒΟΗΘΆΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟ ΔΙΚΗΓΟΡΟ (αν όχι, αυτό είναι ακόμη πιο φοβερό),
και απευθύνει μια επιστολή στον κοσμήτορα, η οποία μου κοινοποιείται.
σε αυτήν γράφει περίπου, μεταξύ των άλλων:
σέβομαι την καθηγήτρια και της εύχομαι περαστικά
χαίρομαι που η γενική συνέλευση δείχνει αλληλλεγγύη απέναντι στην ασθένειά της
εγώ έχω γράψει για άριστα
αν δεν επιληφθεί η γενική συνέλευση να λύσει εκείνη το πρόβλημα και να μου αποδοθεί ο βαθμός που δικαιούμαι, και μάλιστα είναι το τελευταίο μου μάθημα για να πάρω πτυχίο,
θα αναγκαστώ (!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!)
να ζητήσω αποζημίωση γιατί δεν παίρνω το πτυχίο που δικαιούμαι εξαιτίας της ασθένειας ενός καθηγητή
κλπ κλπ

ΓΙΝΟΜΑΙ ΤΟΥΡΚΟΣ. και είμαι αποφασισμένη: θα κάνω δίκη και θα ζητήσω τα κέρατά μου για τη συσφήμιση που μου γίνεται, για ηθικά δε θυμάμαι τι, κλπ! έχω όλα τα ατού με το μέρος μου, θα σε λιανίσω πτιστιρίκα!
άει στο καλό! τι μου λ΄'ες! τι φιδίσια κπράματα είναι αυτά!

όσοι με διαβάζετε ωστόσο, θα ξέρετε, ότι εκείνη την περίοδο, ένας φιλανθρωπικός σύλλογος μου παρέχει στέγη και άνθρωπο να με υπηρετεί.
έτσι έρχομαι σε διάλογο με έναν από τους αγαθούς ανθρώπους που με ευεργέτησαν. μου λέει: όχι, θα φερθείς με τη μεγαλύτερη επιείκεια. θα την πάρεις εσύ τηλέφωνο, θα ζητήσεις να τη δείς, και θα της πεις μεταξύ των άλλων και αυτό: παιδί μου, ας σταματήσουμε εδώ, γιατί από δω και πέρα, ένα βήμα θα κάνεις εσύ σ'αυτή την άδικη υπόθεση, και κάθε φορά σε κάθε βήμα, θα με βρίσκεις μπροστά σου.

δεν μπορούσα παρά να υπακούσω στην καλοσύνη αυτή.
τηλεφώνησα στο παιδί, με ευγένεια, και της έδωσα ραντεβού στη γραμματεία της, ώστε να μην είμαι μαζί της ούτε μια στιγμή μόνη. ξέρω να προσέχω.
πήρα το μπαστούνι μου, έναν άνθρωπο να με κουβαλάει, διότι ακόμη δεν περπατούσα με την ίδια περίσια χάρη που περπατώ τώρα. της είπα:
άκου Χ, δε θυμάμαι πώς λεγόταν. ομολογουμένως είχα γίνει τούρκος μ'αυτή την υπόθεση. κάποιος μόνο με συμβούλεψε κι εμένα και μ' έκανε να σκεφτώ:
το μάθημά μου είναι επιλογής. δλδ εγώ θα μπορούσα να μην είμαι δασκάλα σου, αλλά εσύ με διάλεξες. οφείλω λοιπόν να είμαι δασκάλα σου και αυτή τη στιγμή. άρα πρέπει να σε μάθω κάτι. θέλω να σε μάθω την επιείκεια, και γι'αυτό θα σε ρωτήσω:
είναι δικο σου αυτό το γραπτό;
(πάει να το πιάσει, αλλά εγώ είμαι πονηρή) συχώρα, αλλά εγώ το κρατώ, κι εσύ απαντάς ναι ή όχι.
- ναι.
το βλέπεις να είναι άριστο; (της δείχνω τι έχει γράψει και τι όχι)
- όχι
τότε λοιπόν; γιατί παιδάκι μου όλη αυτή η φασαρία; ακόμη κι εμένα που είμουννα άρρωστη, δε με σκέφτηκες ως άνθρωπο; και αν πάλι είχα πεθάνει, ή είχα γίνει φυτό, δίκαιο θα ήταν ένα ψέμμα στην πλάτη μου;
κι αν εγώ έκανα ένα λάθος, είμαι μεγάλη και τελειώνει η ιστορία. εσύ όμως, που είσαι είκοσι χρονών, σε παρακαλώ άλλαξε λίγο αυτή τη στάση σου...
- μα όχι, κυρία, εγώ, δεν ειπα τίποτα τέτοιιο, απλώς έψαχνα το γραπτό μου...
τότε της δείχνω και την κοινοποίηση του κοσμήτορα.
της είπα ό,τι με είχαν συμβουλέψει. και μετά πρόσθεσα:
-δε θέλω να σε χάσω, της λέω. όταν με το καλό τελειώσεις και πάρεις πτυχίο, αν θέλεις, τηλεφώνησέ μου να πιούμε ένα καφέ μαζί, να τα πούμε.

αυτό δεν έγινε.
το σεπτέμβρη, όταν έδωσα τα θέματα, είπα στα παιδιά: σας παρακαλώ, πρώτο πράγμα γράψτε όνομα και αριθμό μητρώου και τμήμα στην κόλ(λ)α. μην τυχόν κανείς την ξαναπάθει όπως στο περασμένο εξάμηνο!
το κορίτσι ήταν εκεί.
της είπα χαμογελώντας: έχεις γράψει το όνομά σου τώρα, έτσι;
εκείνη έβγαλε το τρίπτυχο, μου το έδειξε και μου είπε:
ας είμαστε τυπικοί τώρα.

θεωρώ πως αυτό το παιδί το είχαν μάθει να φέρεται έτσι.
αν έτσι σκληρά αδικεί τον εαυτό της και τους γύρω της στα είκοσι, τι θα κάνει στα πενήντα; θα τρώει ανθρώπους;

εύχομαι από καρδιάς αυτό το περιστατικό να είναι μάθημα ζωής και για εκείνην και για μένα, και για τον καθένα που νομίζει ότι με ψέματα δεν αδικεί κανέναν κλπ.
α
και ας γράψω κι αυτό:
όπως καταλαβαίνετε, αυτό είναι μια φανταστική ιστορία, ουδεμίαν σχέση έχουσα με ανθρώπους και πραγματικά γεγονότα.

χμ χμ, μου στάθηκε ένα αγκαθάκι στο λαιμό, πάω να πιω νερό και καλημέρα σας!